Оскуолам сылларын ахтан-санаан аастахха

Мин, Куличкина-Исакова Александра Гаврильевна, Эдьээн 8 кылаастаах оскуолатыгар 1965 сыллаахха маҥнайгы кылааска үөрэнэ киирбитим. Миигин кытта Аня Атласова, Ольга Атласова, Рита Абрамова, Савва Адамов, Саша Апросимов, Лариса Бушкова, Федя Бушков, Саша Винокуров, Варя Прокопьева, Тихон Прокопьев, Маша Расторгуева, Лиза Ягодина, киирбиттэрэ. Иитээччибит Нина Егоровна Винокурова детсадпытыттан стройунан хаамтаран аҕалан, маҥнайгы учууталбытыгар Мария Петровна Прокопьеваҕа туттарбыта. Учууталбыт аатын бастаан олох өйдөөбөт этибит, кэлин син аатынан ыҥырар буолбуппут. Учууталбыт 1-2 кылаастарга үөрэппитэ уонна дойдутугар Таатта улууһун (уруккута Алексеевскай оройуон) Чымнаайытыгар үлэлии барбыта. Кини Эдьээҥҥэ төрөппүт уола Андрей Прокопьев билигин Чымнаайыга олорор.

3-4 кылаастарга Бүлүү Бороҕонуттан кэлбит күтүөппүт Николай Семенович Иванов үөрэппитэ. Кини эдьиийим Нина Гаврильевна Сысолятина кэргэнэ этэ. 2 сыл олорон, үлэлээн баран, кинилэр Бүлүүгэ букатын көһөн барбыттара.

Биһиги 1972 сыллаахха сэттэ кылааһы 8 буолан бүтэрбиппит: Аня Атласова, Рита Абрамова, Оля Атласова, Лиза Ягодина, мин, Гоша Винокуров, Алеша Миронов, Сергей Нестеров.

Дириэктэрбит Жирков Николай Гаврильевич салалтатынан саха тылын уонна литературатын учуутала Татьяна Андреевна Андреева, математик Ирина Наумовна Иванова, физик Владимир Иннокентьевич Винокуров, нуучча тылын, литературатын учуутала Людмила Викторовна Кузубова (билигин Хаҥалас улууһун Үөһээ Бэстээх бөһүөлэгэр олорор),  биолог, химик Зоя Васильевна Атласова ситиһиилээхтик үлэлээбиттэрэ.

Ол күһүн биһигини Күп орто оскуолатыгар үөрэнэ бараҕыт диэтилэр. Онон 1972-1973 үөрэх сылыгар саҥа оскуола үөрэнээччилэрэ буолан хаалбыппыт, бары интернакка олорбуппут.

1975 сыллаахха Күп орто оскуолатын бүтэрэн баран, комсомольскай путевканан Уус-Маайа совхоһун Эдьээннээҕи салаатыгар кыргыттар ыанньыксыттыы, уолаттар оробуочайдыы тахсыбыппыт. Мин доруобуйабынан сыл аҥарыттан Эдьээн детсадыгар үлэлээбитим. Онтон 1976 сыллаах сайыныгар Уус-Маайа совхоһугар комсомольскай тэрилтэ сэкэрэтээринэн талыллан, оройуон ыччаттарын кытта үлэлээбитим. Ол саҕана ыччаттар олус көхтөөх этилэр.

1976 сыллаахха, кулун тутар ыйга Эдьээн оскуолатын төрүттэммитэ 50 сылын бэлиэтээбиппит. Учууталбыт Зоя Васильевна салалтатынан дьоннортон хаартыска хомуйан, хас даҕаны стендэни оҥорбуппут. Кулун тутарга ыалдьыт бөҕөтө кэлбитэ. Бэйэлэрин эдэр сэбэрэлэрин көрөн, үөрбүттэрэ, астыммыттара аҕай.

Маҥнайгы үөрэнээччилэртэн Күптэн Захар Дмитриевич Андреев, Эдьээнтэн Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа Роман Алексеевич Атласов баалларын өйдүүбүн. Торжественнай линейка кэнниттэн оскуоланы араас сылларга бүтэрбиттэри тус-туспа араартаан, кылаастарынан тарҕатан, көрсүһүүлэри тэрийбиттэрэ. Киэһэ кулуупка улахан кэнсиэр буолбута.

Ол үбүлүөйдээх сылга билигин Петропавловскай нэһилиэгэр олорор Ефросиния Ивановна Архипова, Светлана Ивановна Винокурова (Эдьээн кийиитэ), Иван Николаевич Аргунов, Петр Михайлович Федоров,  Изабелла Филипповна Федорова, Ирина Федоровна Винокурова, Таисия Ивановна Харитонова, Анна Николаевна уонна Валерий Федотович Шадриннар уо.д.а. үлэлээбиттэрэ. Кинилэр нэһилиэк араас тэрээһинигэр, комсомольскай тэрилтэ бары үлэтигэр кытталлара.

1977 сыллаахха Саха государственнай университетын историко-филологическай факультет саха тылын уонна литературатын салаатыгар үөрэнэ киирбитим.

1983 сыллаахха үөрэхпин бүтэрэн, Күп орто оскуолатыгар ананан, кэргэммин, 9 ыйдаах оҕобун кытта көһөн тиийбиппит. Миигин интернат сэбиэдиссэйинэн анаабыттара уонна саха тылыгар, литературатыгар, 5 кылаастарга историяны үөрэтэрбэр чаас биэрбиттэрэ. Хомойуох иһин, оҕобут наһаа ыалдьар буолан, Саҥа дьыл иннинэ үлэбиттэн уурайбытым.

Дириэктэр Скрыбыкин Афанасий Константинович ыҥырыытынан 1984 сыл сайыныгар Эдьээн оскуолатыгар күнүскү лааҕырга (детплощадкаҕа) үлэлээбитим. Оҕолор күҥҥэ үстэ аһыыр этилэр.  Өрүспүтүгэр киирэн, сөтүөлүүр этибит. Сахалыы, нууччалыы кинигэлэри ааҕаллара. Мүнүүтэҕэ хас тылы ааҕалларыгар күрэхтэһэллэрэ. Ордук мин остуоруйаны, былыргы үһүйээннэри кэпсиирбин сөбүлээн истэллэрэ. Ону таһынан бэйэлэрэ остуоруйа айан кэпсииллэрэ. Ордук үчүгэйдик Алеша Трофимов, Спиридон Винокуров наһаа үчүгэй остуоруйалары айан кэпсииллэрин оҕолор кэрэхсээн истэллэрэ.

Күһүн биир чиэппэр үлэлээн баран, иккис кыыспын оҕолоноору, уоппуска ылан, Намҥа барбытым.

Эдьээҥҥэ бастаан убайбар Николай Еремеевич Исаковка — Ньукучааҥҥа дьукаах олорбутум. Онтон Мария Степановна Дьячковская саҥа дьиэтигэр олоро сылдьыбыппыт. Кэлин учууталлар дьиэлэрэ диэн ааттанар дьиэҕэ олорбуппут.

Эдэр учууталлар Елена Федоровна Скрыбыкина, Евдокия Иннокентьевна Поисеева, Лариса Григорьевна Григорьева ол уопсайга олорбуттара. Мин аҕыйах чаастаах буоламмын, үксүн дьиэбэр олорорум. Эдьээн уолаттара Рома Борисов, Женя Абрамов уо.д.а. кус, балык бөҕөтүн аҕалаллара. Ону үргээн, астаан, буһаран, кыргыттартан хайҕанарым. Бырааттарбын хаадьылаан, “Ким төһө кус, балык аҕаларыттан көрөн, бу кыргыттартан эһиэхэ кэргэн биэртэлиэм,” — диирим. Чахчыта да ол курдук буолбута. Евдокия Иннокентьевна, Елена Федоровна Эдьээн бастыҥ, мааны кийииттэрэ буолан, олохсуйдулар.

Оскуолабытын кийииттэрбит тутан олороллор диэтэххэ ким да мэлдьэспэт ини. Ол курдук, педагогическай үлэ ветераннара Ирина Макаровна Винокурова, Ирина Ивановна Бачьева, Полина Прокопьевна Атласова, Агафья Михайловна Винокурова, Мария Семеновна Винокурова, Марика Николаевна Атласова олохтоох уолаттарга кэргэн тахсан, элбэх көлүөнэ ыччаты иитэн, үөрэтэн таһаардылар. Кинилэр кэлин кэлбит учуутал кийииттэргэ үтүө холобур буолаллара саарбахтаммат.

Олохтоох ыччаттартан Татьяна Григорьевна Атласова, Лидия Афанасьевна Попова, Октябрина Алексеевна Винокурова, Екатерина Владиленовна Попова, Полина Дмитриевна Винокурова, Марина Дмитриевна Местникова, Василий Афанасьевич Бачьев, Андрей Дмитриевич Иванов, Мария Валентиновна Афанасьева үөрэммит оскуолаларыгар үлэлии сылдьаллара олус кэрэхсэбиллээх.

Александра Куличкина-Исакова

Ахтыыны хомуйан тиксэрдэ Лидия Попова